Sztuka Alfonsa Muchy

Punktem wyjścia do podjęcia badań na twórczością Alfonsa Muchy był stosunek, jaki artysta miał do swej własnej twórczości. Biografia artysty ujawniła ogromny wzrost jego popularności w paryskim okresie twórczości, w którym Mucha tworzył liczne litografie barwne, w większości na zlecenie Sary Bernhardt. Sam Mucha jednak od zawsze zaiteresowany był tworzeniem dzieł o znaczeniu symbolicznym i panslawistycznym. Wraz z wyjazdem z Paryża zmieniła się zarówno tematyka, jak i technika wykonywanych przez Muchę prac. Nastąpiło przejście artysty z nurtu art nouveau do symbolizmu.

Celem badań jest analiza wizualna twórczości Alfonsa Muchy na przestrzeni całego jego życia, ukazanie zmian w tematyce i technice wykonywanych prac oraz zaznaczenie dat przełomowych w jego biografii, które bezpośrednio wpłynęły na zmianę stosunku artysty do swej twórczości i świata go otaczającego.


Główne tematy badań:
- biografia Alfonsa Muchy i wpływ wydarzeń w życiu artysty na podejmowane tematy oraz wybór techniki
- stosunek artysty do swej twórczości
- wątek panslawistyczny

Analiza twórczości pod względem:
- tematu
- techniki
- nurtu


Twórczość Alfonsa Muchy można podzielić na dwa zasadnicze kierunki Art Nouveau i symbolizm. Pierwszy nurt był charakterystyczny dla jego dzieł w latach 1887-1904 (tzw. „okres paryski”). W tym czasie Mucha tworzył głównie w technice barwnej litografii, jego prace miały charakter komercyjny (plakaty, druki, kalendarze, reklamy) i powstawały w dużych ilościach. Ukonstytuował się wówczas tzw. „le style Mucha”, czyli charakterystyczna linia i gama barw stosowana przez Muchę w czasie pracy dla Sary Bernhardt i swych innych zleceniodawców. Zmianę wyznacza rok 1909, w którym Charles Crane zgodził się sfinansować powstanie Epopei słowiańskiej, która stała się ucieleśnieniem idei panslawistycznych w twórczości Muchy. Od tego roku wyraźnie obserwowalna jest zmiana zarówno stylu w twórczości, jak i techniki (tempera jajowa lub olej).

Dane do wizualizacji zostały zebrane na podstawie biografii artysty. Dzieła, które powstawały w konkretnym momencie zostały podzielone na dwie reprezentatywne grupy (wg nurtu).

Wizualizacja przedstawia dwa nurty, charakterystyczne dla twórczości Alfonsa Muchy. U góry znajduje się data, której przypisane są konkretne, ważne w biografii artysty wydarzenia. W latach 1860-1887 (przed wyjazdem artysty do Paryża) artysta dwukrotnie ubiega się o przyjęcie do akademii, pracuje, oraz spotyka swojego pierwszego mecenasa. Dopiero od roku 1894 Mucha odnosi sukces i tworzy wiele dzieł. Rok 1904 (pierwsza podróż do Paryża) związany jest ze zmianą w twórczości, która ujawni się w 1909 roku, kiedy Mucha całkowicie podda się idei panslawistycznej i zacznie tworzyć obrazy olejne o tematyce historycznej i mitologicznej.

Wszystkie obrazy, wchodzące w skład Epopei słowiańskiej były manifestem ideologii panslawistycznej, która pojawiła się w społeczeństwie rosyjskim około 1853 roku. Największe jej rozpowszechnienie i nasilenie nastąpiło w latach 1877 – 1878 i zakończyło się wyzwoleniem Bułgarii. Idea panslawistyczna zakorzeniona była w przekonaniu o wyższości narodów słowiańskich nad innymi narodami. Przeciwstawiła Słowiańszczyznę Europie, wykazywała szczególną wrogość w stosunku do Austrii, potępiała Polaków jako zdrajców Słowiańszczyzny oraz postulowała zjednoczenie narodów słowiańskich pod wodzą Rosji. Słowianie byli w niej przedstawiani jako nosiciele wyższych zasad moralnych, cechował ją mistycyzm i sentymentalizm1. Fascynacja Muchy teorią panslawistyczną uwidoczniła się już wcześniej, w jego sztuce dekoracyjnej, poprzez stosowanie wizerunku kobiety o słowiańskiej urodzie i wykorzystaniu elementów folkloru czeskiego w dekoracjach.

1A. Walicki, Od słowianofilstwa do panslawizmu, w W kręgu konserwatywnej utopii. Struktura i przemiany rosyjskiego słowianofilstwa, Warszawa 2002, s. 363-372.



Wojciech Miedziocha
Monika Pruszkowska


Leave a Reply