Wokół Szmitke

Analiza wierszy Piotra Szmitke z tomiku “Resztki z dań”. Części z tomiku artysty: I rozdział „Dania regionalne”, II rozdział „Przekąski”, III rozdział „ Dania Rappe”, IV rozdział „Dania zaangażowane”, V rozdział „Resztki z dań”, VI rozdział „Deser”


Tematy badań:
-analiza wierszy z tomu „Resztki z dań”
-próba znalezienia motywu/motywów przewodnich w utworach
-wizerunek kobiety w przedstawionych wierszach
-znalezienie źródła inspiracji
-konfrontacja prywatnego życia artysty z tematyką wierszy

I rozdział „Dania regionalne”

Analiza: wiersze o dość pesymistyczna postawę do świata, często posługując się motywem vanitas, przemijania. Ważną inspirację stanowią dzieła sztuki jak chociażby obraz Władysława Podkowińskiego „Szał uniesień” sparafrazowany jako „Szal uniesień”. Dominującym słowem w przedstawionych wierszach jest „przemawiam”, stanowi to dowód na to iż artysta z pierwszego rozdziału tomu czyni niejako wstęp w którym wygłasza nam swój pesymistyczny pogląd na rzeczywistość.

II rozdział „Przekąski”

Analiza: dwa wiersze zarówno w sensie formalnym jak i merytorycznym stanowią dosłownie „przystawki” czyli zapowiedź czegoś ważniejszego i wznioślejszego. Tematem wierszy jest sama poezja i emocje jakie niesie. Najczęściej występującym słowem jest: „brak”, co doskonale obrazuje obniżenie wartości poezji, a może i samej sztuki.

III rozdział „ Dania Rappe”

Analiza: po przystawce, autor serwuje czytelnikowi dania Rappe, które według wcześniejszych sugestii miały być ważniejsze. Niemniej jednak Szmitke na przekór stawia wyżej od poezji i sztuki, konsumpcjonizm a także postawę tzw.: „wsioka”, czy „buraka” Podkreśleniem tego zabiegu jest najczęstsze zastosowanie słowa „ultramaryna”. Niebieski pigment tylko zabarwia naszą rzeczywistość na tyle, że nie potrafimy odróżnić tego co wartościowe od antywartości.

IV rozdział „Dania zaangażowane”

Analiza: tematyką wiersza z przytoczonego rozdziału jest kwiat, który według „Słownika symboli” Władysława Kopalińskiego symbolizuje centrum mistyczne i tajemnicę. Jednak dla autora tomu wierszy przyprawia go to o najczęściej użyte „mdłości”.

V rozdział „Resztki z dań”

Analiza: autor w tym rozdziale prowadzi swego rodzaju rozliczenie z kobietami swojego życia (matką, kochankami)pokazując tym samym wachlarz różnych kobiecych osobowości, od kobiet szczerze zakochanych, przez takie które wykorzystują mężczyzn. Także w tym miejscu znamienne wydaje się być najczęstsze zastosowanie słowa „gdy”. Można to zinterpretować jako pewne przypuszczenie, bądź niedopowiedzenie ze strony artysty.

VI rozdział „Deser”

Analiza: ostatni rozdział zawiera tylko jeden wiersz który w całości poświęcony jest żonie artysty. Szmitke gloryfikuję ją, czyniąc z niej tym samym swego rodzaju ostoję po licznych przeżyciach z kobietami. Także tutaj możemy zaobserwować swoistą grę słów, najczęściej używane są” tylko, brak, zdań” co jednoznacznie informuje czytelnika, że mimo, iż artysta poświęcić swojej żonie wiersz to jednak największe uczycie okazuje jej nie poprzez słowa.

Wszystkie wiersze

Niewątpliwie głównym motywem przewodnik tomu wierszy jest stosunek artysty do kobiety. Każdy kolejny rozdział wydaję się być kolejnym etapem życia i współżycia Szmitke z kobietami. Zaczynając od zrezygnowania, poprzez pozorną demitologizację sztuki na rzecz mas, a kończąc na konkretnych opisach kobiet i gloryfikacji żony. Szmitke w swoich wierszach przedstawia różne typy kobiecych zachowań i charakterów, od uwodzicielek i kusicielek przez kochające prawdziwą i szczerą miłością matki. Inspiracją dla artysty były niewątpliwie jego osobiste przeżycia, ale również sztuka innych np.: Pablo Picasso czy wspomnianego wcześniej Władysława Podkowińskiego. Jak zaznaczyłam życie artysty jest silnie związane z twórczością, tym samym tomik „Resztki z dań” można potraktować jako swego rodzaju spowiedź.

Analiza kurtyny malarskiej wykonanej przez Piotra Szmitke. Dzieł znajduje się w Teatrze im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Analiza sporządzona została w formie mapy myśli.


Autorzy:

Małgorzata Religa
Katarzyna Dmitruk



Leave a Reply